الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
421
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
« آنها در پاسخ گفتند : ما به خاطر اين نهى از منكر مىكنيم كه وظيفه خود را در پيشگاه پروردگارتان انجام داده و در برابر او مسئوليتى نداشته باشيم ، بعلاوه شايد سخنان ما در دل آنها مؤثر افتد و دست از طغيان و سركشى بردارند » ( * ( قالُوا مَعْذِرَةً إِلى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ) * ) . از جمله بالا چنين استفاده مىشود كه اندرز دهندگان براى دو هدف اين كار را انجام مىدادند يكى به خاطر اين كه در پيشگاه خدا معذور باشند و ديگر اينكه شايد در دل گنهكاران مؤثر افتد ، و مفهوم اين سخن چنين است كه حتى اگر احتمال تاثير هم ندهند بايد از پند و اندرز خوددارى ننمايند ، در حالى كه معروف اين است كه شرط وجوب امر به معروف و نهى از منكر احتمال تاثير است . ولى بايد توجه داشت كه گاهى بيان حقايق و وظائف الهى بدون احتمال تاثير نيز واجب مىشود و آن در موردى است كه اگر حكم خدا گفته نشود و از گناه انتقاد نگردد كم كم بدست فراموشى سپرده مىشود و بدعتها جان مىگيرند و سكوت دليل بر رضايت و موافقت محسوب مىشود ، در اين گونه موارد لازم است حكم پروردگار آشكارا همه جا گفته شود هر چند اثرى در گنهكاران نگذارد . اين نكته نيز شايان توجه است كه نهى كنندگان مىگفتند : مىخواهيم در پيشگاه « پروردگارتان » معذور باشيم ، گويا اشاره به اين است كه شما هم در پيشگاه خدا مسئوليت داريد و اين وظيفه تنها وظيفه ما نيست ، وظيفه شما نيز مىباشد . آيه بعد مىگويد : سرانجام ، دنياپرستى بر آنان غلبه كرد « و فرمان خدا را به دست فراموشى سپردند ، در اين هنگام آنها را كه از گناه نهى مىكردند رهايى بخشيديم ، ولى ستمكاران را به كيفر سختى به خاطر فسق و گناهشان مبتلا ساختيم »